Rooftopy

Rooftop, czyli co dokładnie stoi na dachu

Rooftop to kompaktowa jednostka klimatyzacyjna montowana na dachu budynku. W jednej obudowie mieści układ chłodniczy, sekcję wentylacyjną i ogrzewanie, dlatego jedno urządzenie odpowiada jednocześnie za chłód, świeże powietrze i ciepło w obsługiwanej strefie.

Nazwa bierze się wprost z miejsca montażu. W polskiej dokumentacji spotyka się też określenia jednostka dachowa, klimatyzator dachowy albo centrala dachowa, choć to ostatnie bywa mylące, bo centrala wentylacyjna to inne urządzenie.

Rooftopy pracują najczęściej w obiektach handlowych, halach produkcyjnych, magazynach, salach sportowych i budynkach użyteczności publicznej, czyli tam, gdzie trzeba obsłużyć dużą kubaturę bez zajmowania powierzchni wewnątrz.

Jak jest zbudowany

Rooftop to w praktyce cztery układy w jednej skrzyni, powiązane wspólną automatyką.

Część jednostek ma dodatkowo sekcję odzysku ciepła oraz ekonomizer, czyli układ klap pozwalający chłodzić samym powietrzem zewnętrznym, bez pracy sprężarki.

Dlaczego to ma znaczenie przy awarii

Cztery układy w jednej obudowie mają praktyczną konsekwencję, którą widać dopiero przy usterce: awaria jednego podzespołu potrafi zatrzymać wszystko naraz.

Zablokowany wentylator nawiewny oznacza brak chłodzenia, brak wentylacji i brak ogrzewania jednocześnie, bo bez przepływu powietrza żadna sekcja nie ma jak oddać energii. Uszkodzony sterownik daje ten sam efekt, choć wszystkie podzespoły są sprawne.

Odwrotnie też się zdarza: urządzenie chłodzi, ale w hali jest duszno, bo klapa świeżego powietrza stoi zamknięta. Albo grzeje słabiej niż rok temu, choć nagrzewnica jest sprawna, a przyczyną jest zabrudzony filtr podnoszący opór instalacji.

Dlatego przy zgłoszeniu z rooftopa sprawdza się wszystkie sekcje, a nie tylko tę, która zgłosiła alarm.

Zalety i ograniczenia

Co przemawia za rooftopem

• Nie zajmuje miejsca w budynku. Cała maszynownia stoi na dachu, więc wewnątrz zostaje tylko instalacja kanałowa.
• Jedno urządzenie zamiast trzech. Nie trzeba osobno centrali wentylacyjnej, osobnego źródła chłodu i osobnego ogrzewania.
• Krótszy montaż. Jednostka przyjeżdża fabrycznie zmontowana i napełniona czynnikiem.
• Prostsza obsługa. Serwis nie wchodzi do hali, nie przerywa pracy i nie wymaga dostępu do pomieszczeń technicznych.

Czego rooftop nie lubi

• Pracy poza polem widzenia. Urządzenie stoi na dachu, więc nikt nie zauważa zabrudzonego skraplacza ani przymrożonego parownika. Zgłoszenie przychodzi dopiero wtedy, gdy w hali robi się za ciepło.
• Zabudowy w bezpośrednim sąsiedztwie. Postawiona obok attyka, nowy agregat albo urządzenie sąsiada powodują zasysanie własnego powietrza wyrzutowego, co podnosi ciśnienie skraplania i kończy się wyłączeniami w upały.
• Warunków atmosferycznych. Pełne słońce latem, mróz zimą, deszcz i wiatr przez cały rok zużywają obudowę, uszczelnienia i elementy ruchome szybciej niż w maszynowni.
• Zaniedbanego dostępu. Brak drabiny, brak zabezpieczeń albo zastawiona droga wejścia potrafią wydłużyć każdą wizytę serwisową.

Rooftop a centrala wentylacyjna i klimatyzacja

Trzy pojęcia bywają mylone, a różnice mają znaczenie przy doborze i przy serwisie.

Kluczowa różnica praktyczna: rooftop dostarcza świeże powietrze, split nie. Split chłodzi to samo powietrze w kółko, więc nie zastąpi wentylacji. Centrala wentylacyjna wymaga natomiast osobnego źródła chłodu, czyli kolejnego urządzenia do serwisowania.

Czynnik chłodniczy i przepisy

Rooftop jest urządzeniem klimatyzacyjnym, a nie chłodniczym w rozumieniu przepisów, ale zawiera fluorowane gazy cieplarniane i podlega tym samym obowiązkom.

Obowiązuje rozporządzenie (UE) 2024/573, które zastąpiło wcześniejsze 517/2014. Trzy sprawy warto rozdzielać, bo bywają mieszane: obowiązki przy serwisowaniu urządzeń już pracujących, zakazy wprowadzania nowych urządzeń do obrotu oraz stopniowe ograniczanie podaży czynników.

Dla właściciela pracującego rooftopa najważniejsze są kontrole szczelności, których częstotliwość zależy od ilości czynnika przeliczonej na ekwiwalent CO2, oraz prowadzenie dokumentacji, w tym Karty Urządzenia i wpisów w Centralnym Rejestrze Operatorów.

Starsze jednostki pracują często na czynnikach wycofywanych. Sama praca na takim czynniku nie jest zabroniona, ale jego dostępność i cena rosną, co przy kolejnej nieszczelności zmienia rachunek na korzyść retrofitu albo wymiany.

Kiedy rooftop wymaga uwagi

Objawy widać wcześniej, niż pojawia się awaria. Najczęstsze sygnały:

• W hali robi się cieplej niż zwykle, choć urządzenie pracuje bez przerwy.
• Sterownik pokazuje alarmy, które znikają same po chwili i wracają następnego dnia.
• Sprężarka włącza się i wyłącza co kilka minut zamiast pracować dłużej.
• Rachunek za energię rośnie przy tej samej produkcji i tych samych godzinach pracy.
• Słychać nowe dźwięki: piszczenie łożysk, dudnienie wirnika, stukanie w sekcji wentylatorowej.
• Pod jednostką albo w kanale pojawia się woda.

Każdy z tych objawów ma zwykle kilka możliwych przyczyn, a rozstrzyga dopiero pomiar. Zakres badania opisaliśmy przy serwisie rooftopów.

Serwis i przeglądy

Producenci zalecają dwa przeglądy rocznie, przed sezonem chłodniczym i grzewczym. W obiektach zapylonych albo pracujących na trzy zmiany rozsądny jest przegląd co trzy do czterech miesięcy.

Serwisujemy rooftopy wszystkich znaczących producentów. Osobne opracowania przygotowaliśmy dla trzech marek najczęściej spotykanych w naszej praktyce:

• Rooftopy Lennox: serie Baltic, Flexy, Flatair, sterowniki CLIMATIC
• Rooftopy Trane: serie Precedent, Voyager, IntelliPak, sterowniki ReliaTel i Symbio
• Rooftopy York: serie Millennium, Sun Pro, Sun Premier, sterowniki Simplicity

Pełny zakres przeglądu okresowego, harmonogram dla różnych typów obiektów oraz kwestię obowiązku prawnego opisaliśmy przy przeglądach rooftopów.

Nie jesteśmy autoryzowanym serwisem żadnego producenta. Pracujemy na pomiarach i dokumentacji technicznej, co przy jednostkach po gwarancji pozwala naprawiać podzespoły zamiast wymieniać całe sekcje.

Czego nie robimy

Zajmujemy się serwisem, naprawą i modernizacją rooftopów już pracujących. Montaż nowych jednostek wykonujemy sporadycznie i nie jest to nasza specjalność.

Poza zakresem są klimatyzacja bytowa małej mocy, jednostki typu split w domach i biurach, lady oraz witryny chłodnicze w sklepach i sprzęt AGD.

Najczęściej zadawane pytania

Czym rooftop różni się od klimatyzatora?
Rooftop dostarcza świeże powietrze i wymienia je w pomieszczeniu, klimatyzator typu split chłodzi to samo powietrze w obiegu zamkniętym. Rooftop ma też sekcję grzewczą, więc obsługuje obiekt przez cały rok.

Ile lat pracuje rooftop?
Przy regularnych przeglądach kilkanaście do dwudziestu kilku lat. W polskich obiektach spotykamy sprawne jednostki z 2008 roku i starsze. O żywotności decyduje częstotliwość obsługi, nie sam wiek.

Czy rooftop trzeba zgłaszać do rejestru?
Jeśli zawiera fluorowane gazy cieplarniane w ilości objętej obowiązkiem, tak. Dotyczy to Karty Urządzenia i wpisów w Centralnym Rejestrze Operatorów, a częstotliwość kontroli szczelności zależy od ilości czynnika przeliczonej na ekwiwalent CO2.

Rooftop nie chłodzi, co sprawdzić najpierw?
Czy urządzenie w ogóle pracuje i co pokazuje sterownik. Jeśli pracuje, a nie chłodzi, najczęstsze przyczyny to ubytek czynnika, zabrudzony skraplacz albo zablokowany wentylator. Rozstrzyga pomiar ciśnień i temperatur.

Czy da się naprawić stary rooftop, którego producent już nie wspiera?
Najczęściej tak. Sprężarki, wentylatory, presostaty, zawory i czujniki pochodzą od dostawców komponentów i są dostępne na rynku niezależnie od marki obudowy.

Kontakt

Telefon: +48 501 179 381
E-mail: info@skic.com.pl
Baza serwisowa: Wałsnów 22b, 26-505 Wałsnów
Godziny pracy: poniedziałek do piątku, 7:00 do 16:00
Obszar działania: cała Polska, dojazd 3,00 zł netto za kilometr w obie strony