Centrala wentylacyjna nie chłodzi. Audyt wykazał wyciek na agregacie i kwaśny olej

Centrala wentylacyjna nie chłodzi, a w zakładzie pojawia się propozycja wymiany chłodnicy. Tak wyglądało zgłoszenie z zakładu produkcyjnego w województwie lubelskim. Na dachu pracuje centrala VTS z chłodnicą freonową i cztery agregaty skraplające. Miejsca wycieku nikt wcześniej nie wskazał. Półtorej godziny audytu wystarczyło, żeby ustalić, że chłodnica nie jest źródłem problemu, a większym zagrożeniem od samego wycieku jest zakwaszony olej.

Status realizacji: audyt zakończony, oferta naprawy przekazana; opis naprawy nie jest częścią tej realizacji. Audyt wykonaliśmy we wrześniu 2026 roku.

Centrala wentylacyjna nie chłodzi: zgłoszenie i pytanie o wymianę chłodnicy

Instalacja chłodzi strefę produkcyjną. Użytkownik wiedział o nieszczelności układu, ale jej miejsce nie zostało ustalone. Część chłodnicy pracowała, część nie. Zakład pytał, czy wymiana chłodnicy jest uzasadniona.

Wymiana chłodnicy bez wskazania miejsca wycieku nie sprowadza się do usunięcia usterki. Jeśli czynnik ucieka w innym miejscu, nowa chłodnica nie przywróci chłodzenia. O efekcie decyduje diagnostyka przed zakupem części. Dlatego pierwszym etapem był płatny audyt instalacji chłodniczej na obiekcie, a zakres naprawy miał wynikać z jego ustaleń.

Obiekt: centrala VTS z chłodnicą freonową i cztery agregaty skraplające

Centrala pracuje w układzie piętrowym: sekcja nawiewna i wywiewna są ustawione jedna nad drugą. Powietrze chłodzi chłodnica freonowa bezpośredniego odparowania, zasilana z agregatów skraplających ustawionych na wspólnej konstrukcji wsporczej.

Centrala wentylacyjna VTS na dachu hali, do sekcji chłodnicy freonowej dochodzą izolowane rurociągi czynnika.

Agregaty skraplające INNOVA zasilające chłodnicę freonową centrali.

Przebieg audytu układu freonowego

Gdy centrala wentylacyjna nie chłodzi, audyt obejmuje cały układ freonowy, a nie tylko chłodnicę:

1. Oględziny centrali: sekcji chłodnicy, tacy skroplin, sekcji wentylatorowych i szaf sterowniczych.
2. Odczyt tabliczek znamionowych agregatów skraplających.
3. Otwarcie agregatu i oględziny zespołu zaworów serwisowych.
4. Pomiar ciśnienia w obiegu cyfrowym analizatorem testo.
5. Kontrola szczelności elektronicznym detektorem testo 316-3.
6. Ocena oleju w miejscu wycieku.
7. Sprawdzenie zabezpieczenia drzwi sekcji wentylatorowej.

Wynik 1: wyciek na zaworze Schradera, nie na chłodnicy

Nieszczelność znalazła się w skrajnym agregacie skraplającym, na przyłączu serwisowym z zaworem Schradera. Kołpak przyłącza był nakręcony tylko ręcznie. Wkład zaworu był uszkodzony i nie dawał się dokręcić. Spod wkładu wydostawały się czynnik i olej.

Izolacja rurociągów i peszel przewodów pod zaworami były zabrudzone olejem. Taki ślad nie powstaje w kilka dni, więc wyciek trwał od dłuższego czasu.

Zespół zaworów serwisowych agregatu z przyłączem Schradera, poniżej izolacja i peszel zabrudzone olejem.

Przyłącze serwisowe po zdjęciu kołpaka, wkładu zaworu Schradera nie dało się dokręcić.

Izolacja rurociągów i peszel przewodów zabrudzone olejem w rejonie miejsca wycieku.

Dlaczego kołpak na przyłączu serwisowym ma znaczenie

Kołpak z uszczelnieniem jest dodatkowym zabezpieczeniem przed wyciekiem przez wkład zaworu. Dokręcony z uszczelką zatrzymuje czynnik także przy niewielkiej nieszczelności wkładu. Natomiast kołpak nakręcony ręcznie nie uszczelnia, a uszkodzony wkład oddaje czynnik bez przeszkód. Kontrola kołpaków na wszystkich przyłączach serwisowych to kilka minut pracy przy każdym przeglądzie.

Wynik 2: w układzie praktycznie nie ma czynnika

Pomiar wykonano cyfrowym analizatorem testo z ustawionym czynnikiem R410A, na przyłączach serwisowych agregatu, przy jego postoju.

Gdy w obiegu jest ciekły R410A, ciśnienie na postoju odpowiada temperaturze otoczenia. Przy 0 °C to około 7 bar, przy wyższej temperaturze więcej. Odczyt na poziomie 1,2 do 1,4 bar oznacza, że w obiegu zostały tylko resztki czynnika w fazie gazowej. Agregat nie miał czym chłodzić. Stąd objaw zgłoszony przez zakład: centrala wentylacyjna nie chłodzi z pełną mocą.

Wskazania analizatora na postoju agregatu: ciśnienia rzędu 1,2 do 1,4 bar oznaczają praktycznie pusty układ.

Detektor nieszczelności testo 316-3 użyty do kontroli szczelności układu.

Wynik 3: kwaśny olej, większy problem niż sam wyciek

Olej wydostający się z nieszczelnego przyłącza miał bardzo kwaśny zapach. To typowy objaw zakwaszonego układu, w którym mogło dojść do przegrzania lub spalenia uzwojenia sprężarki. Ocena zapachu jest organoleptyczna. Potwierdzenie daje test kwasowości oleju, a o stanie sprężarki rozstrzyga pomiar rezystancji uzwojeń i izolacji.

Długotrwały ubytek czynnika pogarsza chłodzenie silnika sprężarki i powrót oleju. Przy dużym niedoborze ciśnienie ssania może spaść poniżej atmosferycznego, a wtedy przez nieszczelność do układu dostaje się wilgotne powietrze. Wilgoć, powietrze i wysoka temperatura przyspieszają rozkład oleju i powstawanie kwasów.

Co grozi, jeśli olej nie zostanie wymieniony

• Uszkodzenie izolacji uzwojeń silnika sprężarki, zwarcie i spalenie silnika.
• Pogorszenie smarowania, przyspieszone zużycie i zatarcie mechanizmu sprężarki.
• Szlam i osady blokujące zawory rozprężne, filtry i powrót oleju.
• Korozja wewnętrzna rurek i elementów obiegu, także chłodnicy w centrali, i kolejne nieszczelności.
• Rozniesienie zanieczyszczeń po całym obiegu i szybka awaria nowej sprężarki zamontowanej w zakwaszonym układzie.
• Zanieczyszczenie nowego czynnika, który przy kolejnej naprawie trzeba odzyskać i przekazać do utylizacji.
• Spadek wydajności chłodniczej i wzrost zużycia energii.

Wymiana oleju i filtrów odwadniaczy w układzie chłodniczym wykonana teraz kosztuje mniej niż wymiana sprężarki, oczyszczanie całego obiegu i ponowne napełnienie po awarii. Jak wygląda pełna procedura po spaleniu sprężarki, pokazuje realizacja naprawy chłodziarki oleju KAUKAN z wymianą sprężarki. Rodzaje olejów stosowanych w sprężarkach opisuje strona oleje chłodnicze.

Wynik 4: niepodłączony wyłącznik krańcowy drzwi

Audyt ujawnił też problem bezpieczeństwa. Wyłącznik krańcowy drzwi sekcji wentylatora był zamontowany, ale niepodłączony. Jego zadaniem jest zatrzymanie falowników po otwarciu drzwi. Bez podłączenia otwarcie drzwi nie zatrzyma wentylatora, a osoba zaglądająca do sekcji ma dostęp do wirującego wirnika.

Wyłącznik krańcowy drzwi sekcji wentylatora: zamontowany, ale niepodłączony do automatyki.

Automatyka centrali wymaga poprawnego podłączenia i sprawdzenia wszystkich blokad. Do czasu naprawy prace wewnątrz centrali można wykonywać wyłącznie po wyłączeniu zasilania i zabezpieczeniu przed ponownym załączeniem. Diagnostykę krańcówek, blokad i obwodów bezpieczeństwa opisuje strona sterowanie i automatyka central wentylacyjnych, a prace przy centralach tej marki strona naprawa central wentylacyjnych VTS.

Czy chłodnicę trzeba było wymienić?

Nie. Na chłodnicy freonowej nie stwierdzono nieszczelności, a źródło ubytku czynnika znalazło się w agregacie. Nowa chłodnica nie przywróciłaby chłodzenia: czynnik dalej uciekałby przez uszkodzony zawór, a zakwaszony olej groziłby uszkodzeniem sprężarki.

Ostateczne potwierdzenie szczelności chłodnicy daje próba ciśnieniowa azotem po wymianie zaworu. Przy bardzo niskim ciśnieniu w obiegu detektor elektroniczny ma ograniczoną czułość i tę granicę trzeba uwzględnić przed wydaniem werdyktu. W sekcji chłodnicy do oczyszczenia pozostaje taca skroplin z osadem, śladami korozji i zastoinami wody.

Wniosek jest prosty: jeśli centrala wentylacyjna nie chłodzi, a chłodnica jest szczelna, jej wymiana nie rozwiąże problemu. Najpierw trzeba znaleźć wyciek i ocenić stan układu.

Chłodnica freonowa w centrali: kolektory, kolana rurek i przewody czujników.

Taca skroplin w sekcji chłodnicy: osad, ślady korozji i zastoiny wody.

Zakres naprawy po audycie

Poniższy zakres to oferta przekazana zakładowi po audycie, w dwóch wariantach. Naprawa nie jest częścią tej realizacji.

1. Odzysk pozostałości czynnika i przekazanie go do utylizacji.
2. Wymiana uszkodzonego zaworu Schradera i montaż kołpaka z uszczelnieniem.
3. Test kwasowości oleju oraz pomiar rezystancji uzwojeń i izolacji sprężarek.
4. Wymiana oleju i filtrów odwadniaczy, montaż filtrów antykwasowych. Przy potwierdzonym spaleniu wymiana sprężarki z procedurą oczyszczania obiegu.
5. Próba szczelności azotem całego obiegu razem z chłodnicą w centrali.
6. Osuszanie próżniowe i napełnienie wagowe czynnikiem R410A.
7. Uruchomienie i pomiar parametrów pracy: ciśnień, przegrzania, dochłodzenia i prądów sprężarek, wpis do CRO.
8. W wariancie rozszerzonym: podłączenie wyłącznika krańcowego, sprawdzenie blokad automatyki centrali i czyszczenie tacy skroplin.

Takie prace wykonuje mobilny serwis agregatów chłodniczych SKiC na obiekcie. Zakres i koszt drugiego etapu wynikają z protokołu audytu, a nie z założeń przyjętych przed wizytą.

Obowiązki F-gazowe operatora

Agregat z tego obiektu zawiera fabrycznie 14,30 kg R410A, co według tabliczki odpowiada 29,86 t ekwiwalentu CO2. Urządzenie zawierające co najmniej 5 t ekwiwalentu CO2 podlega obowiązkowej kontroli szczelności zgodnie z art. 5 rozporządzenia (UE) 2024/573. Po naprawie wycieku osoba z certyfikatem F-gazowym sprawdza skuteczność naprawy najwcześniej po 24 godzinach pracy urządzenia i nie później niż w ciągu miesiąca. Czynności trafiają do Karty Urządzenia w CRO.

Na jednym z agregatów naklejka napełnienia dodatkowego była niewypełniona. Bez wartości ADD i TOTAL nie da się ustalić całkowitego napełnienia układu, a od niego zależy częstotliwość kontroli. Zasady opisuje strona kontrola szczelności i przeglądy CRO.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego centrala wentylacyjna nie chłodzi, choć wentylatory pracują?

Wentylatory przetłaczają powietrze, ale chłodzi je dopiero chłodnica zasilana z agregatu. Gdy centrala wentylacyjna nie chłodzi przy pracujących wentylatorach, częstą przyczyną jest ubytek czynnika w układzie freonowym. Inne przyczyny to zabrudzony skraplacz lub chłodnica, awaria sprężarki, zadziałanie zabezpieczeń agregatu i błędy automatyki.

Czy nieszczelną chłodnicę w centrali trzeba wymienić?

Nie zawsze. Najpierw trzeba ustalić miejsce wycieku. W opisanym przypadku nieszczelność była w agregacie, a chłodnica nie wymagała wymiany. Decyzję o naprawie lub wymianie chłodnicy podejmuje się po próbie ciśnieniowej azotem.

Po czym poznać zakwaszony olej w układzie chłodniczym?

Sygnałem ostrzegawczym jest ostry, kwaśny zapach oleju. Potwierdzeniem jest test kwasowości. Zakwaszony układ wymaga wymiany oleju i filtrów antykwasowych, a przy spalonej sprężarce także oczyszczenia całego obiegu.

Czy wystarczy dopełnić czynnik?

Nie. Rozporządzenie (UE) 2024/573 wymaga naprawy wycieku bez zbędnej zwłoki, a czynnik dopełniony do nieszczelnego układu ponownie ucieknie. W zakwaszonym układzie dopełnienie bez wymiany oleju grozi uszkodzeniem sprężarki.

Audyt centrali, która nie chłodzi

Centrala wentylacyjna nie chłodzi, a w zakładzie pojawia się pomysł wymiany chłodnicy bez wskazania miejsca wycieku? SKiC wykonuje audyt układu freonowego na obiekcie: lokalizuje nieszczelność, mierzy ilość czynnika, ocenia stan oleju i zabezpieczeń. Decyzja o naprawie zapada na podstawie protokołu. Zakres prac przy centralach opisuje strona serwis central wentylacyjnych. Obiekty w regionie obsługuje także serwis agregatów chłodniczych w Lublinie.

SKiC Sp. z o.o., baza serwisowa: Wałsnów 22B, 26-505 Wałsnów
tel. +48 501 179 381
e-mail: info@skic.com.pl
formularz: zgłoszenie serwisowe
Obsługujemy obiekty w całej Polsce.