Wyciek glikolu z instalacji chłodniczej: skąd się bierze i co zrobić

Każdy wyciek glikolu z instalacji chłodniczej trzeba zlokalizować, zabezpieczyć i usunąć, zanim płyn się rozcieńczy, a obieg zacznie korodować. Sygnałem bywa spadek ciśnienia, częste dopuszczanie wody albo wilgotne ślady przy pompie. Na miejscu sprawdzamy obieg, szukamy nieszczelności i dobieramy naprawę. Dojeżdżamy na terenie całej Polski: +48 501 179 381.

[Pokaz zdjęć]

Objawy wycieku glikolu w obiegu

Pierwszy sygnał rzadko jest spektakularny. Zwykle widać go najpierw w danych z instalacji, a dopiero potem na podłodze. Jeśli obsługujesz agregat wody lodowej albo obieg chłodzenia procesu, zwróć uwagę na poniższe objawy.

• Ciśnienie w obiegu spada między kolejnymi odczytami, mimo że instalacja pracuje w stałych warunkach.
• Automatyczne dopuszczanie wody uruchamia się częściej niż dawniej albo ktoś dolewa wodę ręcznie.
• Przy pompach, zaworach i złączkach pojawiają się plamy, lepkie smugi albo kryształki osadu po odparowanej wodzie.
• Czuć słodkawy zapach, szczególnie w maszynowni po nagrzaniu instalacji.
• Poziom w zbiorniku wyrównawczym obniża się.
• Sterownik zgłasza alarm przepływu, bo w obiegu pojawiło się powietrze, a pompa traci wydajność.
• Pompa pracuje głośniej lub zasysa powietrze przez nieszczelność po stronie ssawnej.
• Pomiar stężenia pokazuje, że płyn jest coraz słabszy, bo ubytek uzupełniano wodą.

Jeden objaw jeszcze niczego nie przesądza. Spadek ciśnienia może wynikać też z napowietrzenia albo zmiany temperatury płynu. Dopiero kilka sygnałów naraz wskazuje na wyciek glikolu.

Manometr na obiegu glikolu. Przy źle dobranym zakresie skali niewielki spadek ciśnienia łatwo przeoczyć.

Gdzie najczęściej pojawia się wyciek glikolu

Z naszych serwisów wynika, że przecieki skupiają się w kilku powtarzalnych miejscach. Często nie są widoczne gołym okiem, bo glikol paruje i zostawia suchy osad.

Pompy obiegowe

Najczęstszym źródłem jest uszczelnienie mechaniczne pompy. Pracuje na cienkiej warstwie płynu między powierzchniami ślizgowymi. Gdy ta warstwa jest zbyt gruba albo powierzchnie się zużyją, płyn przedostaje się na zewnątrz. Zasadę działania i przyczyny przecieków opisuje producent pomp w materiale o uszczelnieniach wału pompy. Kroplenie z otworu kontrolnego przy korpusie zwykle oznacza, że uszczelnienie kończy żywotność.

Połączenia, zawory i odpowietrzniki

Złączki gwintowane, kołnierze i dławnice zaworów pracują pod wpływem zmian temperatury. Uszczelki twardnieją, a śruby się luzują. Automatyczne odpowietrzniki lubią przeciekać po zabrudzeniu gniazda. Wyciek bywa tam niewielki, ale ciągły.

Piana i ślad wycieku glikolu przy odpowietrzniku. W tej instalacji brakowało naczynia przeponowego.

Wymienniki i korozja

Wymiennik płytowy może mieć nieszczelność zewnętrzną na uszczelkach albo wewnętrzną, między obiegiem glikolu a obiegiem czynnika. Ten drugi przypadek jest trudny do zauważenia z zewnątrz. Zdradza go spadek ciśnienia w obiegu glikolu przy suchej obudowie albo wilgoć w obiegu czynnika. Osobny temat to korozja rur, zwłaszcza w płynie o zbyt niskim pH albo z wyczerpanymi inhibitorami. Rdzewienie od środka kończy się mikroperforacją.

Jak znaleźć nieszczelność w instalacji

Szukanie zaczynamy od oględzin i bilansu. Sprawdzamy ślady przy pompach, zaworach i wymiennikach oraz porównujemy, ile płynu ubywa w czasie. Jeśli wyciek jest drobny, potrzebne są dodatkowe metody.

• Próba ciśnieniowa wydzielonego odcinka obiegu, wykonana do wartości dopuszczalnej dla najsłabszego elementu instalacji.
• Barwnik fluorescencyjny dodany do płynu i kontrola lampą UV, o ile producent glikolu dopuszcza taki dodatek.
• Pomiar stężenia refraktometrem, który pokazuje, czy ubytek uzupełniano wodą.
• Odcinanie sekcji zaworami i obserwacja, w której części ciśnienie przestaje spadać.
• Kontrola odpowietrzników, zaworów bezpieczeństwa i naczynia wzbiorczego.

Zawór bezpieczeństwa przed pompą obiegową. Przy szukaniu ubytków glikolu sprawdzamy też zawory bezpieczeństwa i odpowietrzniki.

Refraktometr trzeba ustawić na właściwą skalę, bo glikol etylenowy i propylenowy dają inne wskazania. Przy próbie ciśnieniowej odłączamy lub zabezpieczamy elementy, które nie mogą przyjąć podwyższonego ciśnienia. Przykład takiej pracy znajdziesz w opisie, jak przebiegał audyt instalacji glikolowej w zakładzie poligraficznym.

Nie mylimy tego z kontrolą szczelności po stronie czynnika chłodniczego. To dwa różne obiegi i inne przepisy. Wyciek glikolu nie jest ucieczką F-gazu, ale może być jej skutkiem ubocznym, gdy pęknie wymiennik.

Co grozi i co zrobić od razu

Ubytek płynu to nie tylko mokra podłoga. Gdy instalacja traci glikol, a ktoś uzupełnia ją wodą, stężenie spada. Płyn przestaje chronić przed zamarznięciem. W parowniku lód może uszkodzić wymiennik, a naprawa wymiennika bywa znacznie większym przedsięwzięciem niż wymiana uszczelnienia pompy. Rozcieńczony płyn gorzej chroni też przed korozją, bo inhibitory też się rozcieńczają.

Dochodzi odpowiedzialność za środowisko i ludzi. Glikol etylenowy jest toksyczny, więc rozlany płyn stanowi zagrożenie dla zdrowia, szczególnie dla dzieci i zwierząt, bo jest słodki. Glikol propylenowy jest mniej szkodliwy, ale ścieków i tak nie wolno nim zanieczyszczać. Zużyty płyn jest odpadem i trzeba go przekazać uprawnionemu odbiorcy. Wyciek do kanalizacji może skończyć się problemem z zakładem wodociągowym.

Co robisz, gdy zauważysz wyciek glikolu:

• Zlokalizuj źródło i, jeśli możesz bezpiecznie, odetnij zaworami uszkodzony odcinek.
• Wyłącz pompę, której uszczelnienie leje, żeby nie zassała powietrza i nie pracowała na sucho.
• Podstaw naczynie lub zbierz płyn sorbentem, nie spłukuj go do kanalizacji.
• Zabezpiecz posadzkę i odpływy podłogowe przed wpłynięciem płynu.
• Nie dolewaj wody do obiegu bez sprawdzenia stężenia.
• Zapisz, kiedy zauważyłeś wyciek, jaki był poziom i ciśnienie w obiegu.

Te notatki bardzo przyspieszają diagnostykę. Jeżeli problem dotyczy agregatu wody lodowej, opisujemy go na stronie serwis chillerów.

Naprawa, utylizacja i zapobieganie wyciekom glikolu

Naprawę poprzedzamy diagnostyką albo przeglądem zerowym. Najpierw ustalamy źródło i stan całego obiegu, dopiero potem przystępujemy do naprawy. Zwykle jest to wymiana uszczelnienia mechanicznego pompy, uszczelek, zaworu albo odpowietrznika. Przy wymienniku decyzja zależy od rodzaju uszkodzenia i wieku urządzenia. Remont nie zmienia parametrów urządzenia, a części dobieramy do konkretnej instalacji. Nie sprzedajemy części osobno.

Po naprawie obieg trzeba przepłukać, odpowietrzyć i uzupełnić płynem o właściwym stężeniu. Samo dolanie wody niczego nie naprawia. Rodzaj glikolu i stężenie wynikają z najniższej temperatury pracy, z zapasem bezpieczeństwa oraz z wymagań producenta urządzenia. Zasady doboru opisaliśmy w artykule o doborze glikolu propylenowego do ochrony instalacji. Po uzupełnieniu mierzymy stężenie i pH oraz zapisujemy wynik w dokumentacji.

Zużyty glikol, także ten odpompowany przy naprawie, trzeba przekazać firmie z uprawnieniami do odbioru odpadów. Zużyty glikol to odpad. Najczęściej stosuje się kod 16 01 14* (płyny zawierające substancje niebezpieczne, w tym glikol etylenowy) albo 16 01 15 (pozostałe), a ostateczny kod ustala wytwórca odpadu. Odpad przekazuje się firmie z wpisem w BDO, na karcie przekazania odpadu. Jak wygląda odbiór, opisuje strona o utylizacji glikolu z instalacji chłodniczych.

Zapobieganie jest prostsze niż usuwanie skutków. Trzymaj się kilku zasad.

• Raz w roku zleć przegląd obiegu glikolowego z oględzinami pomp i armatury.
• Mierz stężenie glikolu i pH co najmniej raz w sezonie oraz po każdym uzupełnieniu.
• Prowadź dziennik ubytków, bo trend widać szybciej niż pojedynczy pomiar.
• Wymieniaj płyn zgodnie z zaleceniem producenta, bo inhibitory się wyczerpują.
• Nie mieszaj glikolu etylenowego z propylenowym ani płynów różnych producentów bez sprawdzenia zgodności.

Pytania i odpowiedzi

Czy mogę uzupełnić obieg samą wodą?

Nie, jeśli instalacja pracuje na glikolu jako zabezpieczeniu przed zamarzaniem. Woda obniża stężenie, a płyn traci ochronę. Uzupełniaj mieszanką o znanym stężeniu i sprawdź wynik refraktometrem.

Skąd wiem, że przecieka uszczelnienie pompy, a nie złączka?

Uszczelnienie zdradza kroplenie lub osad przy wale i otworze kontrolnym korpusu. Złączka zostawia ślad dokładnie przy gwincie lub kołnierzu. Pewność daje oględziny przy pracującej i zatrzymanej pompie.

Czy wyciek glikolu jest niebezpieczny dla ludzi?

Glikol etylenowy jest toksyczny, więc nie wolno go połykać ani zostawiać w dostępnym miejscu. Glikol propylenowy jest łagodniejszy, ale też wymaga ostrożności. Rozlany płyn zbierz i przekaż jako odpad.

Czy wyciek glikolu trzeba zgłaszać?

Zależy od ilości, miejsca i tego, czy płyn trafił do gruntu lub kanalizacji. Przy większym uwolnieniu sprawdź obowiązki zgłoszeniowe i zasady ochrony środowiska obowiązujące w Twoim zakładzie. Przy drobnym wycieku wystarczy go zebrać i prawidłowo zagospodarować.

Od czego zaczyna się naprawa wycieku glikolu?

Każdą naprawę poprzedza diagnostyka lub przegląd zerowy.

Wyciek glikolu: co przygotować przed telefonem

Kilka informacji skróci rozmowę i pozwoli ocenić zakres prac.

• Marka, model i numer fabryczny urządzenia lub opis obiegu glikolowego.
• Miejsce i skala wycieku oraz od kiedy go obserwujesz.
• Rodzaj glikolu, jego stężenie i data ostatniej wymiany, jeśli je znasz.
• Zdjęcia nieszczelnego miejsca i tabliczki znamionowej oraz odczyty ciśnienia.

Zadzwoń: +48 501 179 381 albo napisz: info@skic.com.pl. Do klientów jeździmy w całej Polsce.