Wycofanie czynnika chłodniczego a chiller. Retrofit czy wymiana

Wycofanie czynnika chłodniczego nie oznacza, że chiller na R134a, R407C albo R410A trzeba od razu wymienić. Rozporządzenie F-gazowe 2024/573 nie zakazuje serwisowania takich agregatów, ale limit HFC na rynku UE co kilka lat spada, więc czynnik drożeje. Decyzję o dalszym serwisie, retroficie albo wymianie podejmij na podstawie audytu i protokołu.

Zadzwoń: +48 501 179 381, obsługujemy zakłady w całej Polsce z bazy serwisowej w Wałsnowie.

[Pokaz zdjęć]

Wycofanie czynnika chłodniczego: co zmienia 2024/573

Nowe rozporządzenie F-gazowe obowiązuje od 11 marca 2024 r. i zastąpiło rozporządzenie 517/2014. Dla właściciela chillera liczą się trzy rzeczy: zakazy serwisowania, limit ilości HFC na rynku i obowiązki operatora. Najważniejsze daty:

• Od 1 stycznia 2025 r. do serwisu urządzeń chłodniczych nie wolno używać czynników o GWP 2500 i wyższym. Wyjątek to czynnik regenerowany lub z recyklingu, dopuszczony do 2030 r.
• Od 1 stycznia 2026 r. ten sam próg GWP 2500 dotyczy klimatyzacji i pomp ciepła, z wyjątkiem dla czynnika regenerowanego do 2032 r.
• Od 1 stycznia 2032 r. do serwisu urządzeń chłodniczych nie wolno używać nowych czynników o GWP 750 i wyższym. Chillery są z tego zakazu wyłączone.
• Ilość HFC, którą wolno wprowadzić na rynek UE, maleje etapami aż do zera w 2050 r.

W praktyce agregat wody lodowej na typowym czynniku serwisujesz legalnie także po 2032 r. Problemem będzie cena i dostępność świeżego czynnika, bo każde cięcie limitu podnosi koszt każdego kilograma. Pełne brzmienie przepisów znajdziesz w tekście rozporządzenia (UE) 2024/573 w serwisie EUR-Lex. Podstawy dotyczące F-gazów opisaliśmy we wpisie F-gazy w chillerach.

Wycofanie R410A, R407C, R134a i R404A: status czynników

Czynnik, GWP i napełnienie każdego obiegu odczytujemy z tabliczki znamionowej. To podstawa do wyliczenia progów kontroli szczelności.

Pierwszy krok to odczytanie czynnika i napełnienia z tabliczki znamionowej. Od tego zależy, czy chiller w ogóle podlega zakazom i jak często trzeba go kontrolować. GWP podajemy według wartości z rozporządzenia:

• R134a, GWP 1430: serwis dozwolony, bez zakazów dla chillerów. Znany zamiennik o niższym GWP to R513A (GWP 631).
• R407C, GWP 1774: serwis dozwolony. Czynnik stosowany głównie w starszych agregatach, jego dostępność będzie spadać razem z limitem HFC.
• R410A, GWP 2088: serwis dozwolony, poniżej progu 2500. Nowe urządzenia przechodzą na czynniki o niższym GWP, więc R410A będzie drożał.
• R404A i R507A, GWP 3922 i 3985: w urządzeniach chłodniczych do serwisu od 2025 r. tylko czynnik regenerowany lub z recyklingu, do 2030 r. Spotykamy je głównie w agregatach niskotemperaturowych i chłodniach.
• R22: czynnik HCFC, którego od 2015 r. nie wolno używać do serwisu. Agregat na R22 wymaga retrofitu albo wymiany.

Czynnik regenerowany to czynnik odzyskany z urządzeń i oczyszczony do parametrów czynnika nowego. Czynnik z recyklingu przechodzi tylko podstawowe oczyszczenie. Oba warianty są legalną drogą serwisu tam, gdzie świeżego czynnika używać już nie wolno.

Jeśli masz starszy agregat na R22, opisaliśmy to osobno na stronie wymiana czynnika R22 na retrofit. Dla pozostałych czynników decyzja nie jest przymusowa, ale warto ją zaplanować, zanim awaria wymusi ją za Ciebie.

F-gaz 2024/573: kontrola szczelności i Karta Urządzenia w CRO

Obowiązek kontroli szczelności zależy od ekwiwalentu CO2, czyli napełnienia pomnożonego przez GWP. Progi 5, 50 i 500 ton CO2e oznaczają kontrolę co 12, 6 i 3 miesiące. Z działającym systemem wykrywania wycieków odstępy są dwa razy dłuższe, a przy 500 tonach CO2e i więcej taki system jest obowiązkowy. Progi w kilogramach napełnienia:

• R134a: od 3,5 kg kontrola co 12 miesięcy, od 35 kg co 6 miesięcy, od 350 kg co 3 miesiące
• R407C: od 2,82 kg, od 28,2 kg i od 282 kg
• R410A: od 2,39 kg, od 23,9 kg i od 239 kg

Po usunięciu wycieku układ sprawdzamy ponownie w ciągu miesiąca. Każdą kontrolę, uzupełnienie i odzysk czynnika opisujemy w protokole, a na jego podstawie operator uzupełnia Kartę Urządzenia w CRO. Szczegóły usługi znajdziesz na stronie kontrola szczelności i przeglądy CRO.

Wycofanie czynnika: dalszy serwis, retrofit czy wymiana

Wycofanie czynnika chłodniczego z rynku to proces rozłożony na lata, więc masz czas na spokojną decyzję. Każdy wariant ma sens w innej sytuacji. Oceniamy wiek i stan urządzenia, historię wycieków, koszt kilograma czynnika i to, jak długo chiller ma jeszcze pracować. W raporcie porównujemy trzy warianty:

• Dalszy serwis na obecnym czynniku: gdy układ jest szczelny, sprężarki są w dobrym stanie, a czynnik uzupełniasz rzadko. Priorytetem jest wtedy szczelność i odzysk, żeby nie kupować czynnika co sezon.
• Retrofit na czynnik o niższym GWP: gdy producent sprężarki dopuszcza zamiennik, np. R513A zamiast R134a. Wymaga sprawdzenia oleju, zaworu rozprężnego, nastaw zabezpieczeń i nowego oznakowania urządzenia.
• Wymiana agregatu: gdy układ jest wyeksploatowany, wycieki wracają, a sprężarka ma za sobą awarie. Przy wymianie dobieramy czynnik z myślą o kolejnych latach.

Przejście z R410A na czynnik palny klasy A2L, np. R454B albo R32, w istniejącym chillerze zwykle nie wchodzi w grę bez zgody producenta i zmian w urządzeniu. Takie czynniki wymagają innych zabezpieczeń według normy EN 378. Dlatego retrofit zaczynamy od danych producenta, a nie od samej ceny czynnika.

Co sprawdzamy podczas audytu czynnika

Audyt robimy na obiekcie podczas przeglądu. Wynikiem jest raport z rekomendacją: serwis, retrofit albo wymiana, z uzasadnieniem. Sprawdzamy:

• Tabliczkę znamionową: rodzaj czynnika, napełnienie i ekwiwalent CO2
• Historię uzupełnień i napraw w Karcie Urządzenia w CRO
• Szczelność obiegów detektorem i ślady oleju na połączeniach
• Olej sprężarki i test kwasowości, zwłaszcza po wcześniejszych awariach. Kwaśny olej po spaleniu uzwojenia niszczy nowy czynnik i kolejną sprężarkę
• Pracę sprężarek, zaworów rozprężnych i zabezpieczeń ciśnieniowych
• Dopuszczalne zamienniki czynnika według danych producenta
• Plan serwisów na kolejne lata z terminami kontroli szczelności

Koszt audytu zależy od liczby urządzeń, ich wielkości, liczby obiegów i dojazdu. Wiążącą wycenę dostajesz po zgłoszeniu. Audyt najlepiej połączyć z przeglądem, o którym piszemy na stronie przeglądy zerowe chillerów. Pracujemy jako serwis z certyfikatem F-gazowym, więc odzysk, napełnienie i dokumentację robimy w jednej wizycie.

Pytania i odpowiedzi

Czy chiller na R410A trzeba wymienić przez wycofanie czynnika?

Nie. R410A ma GWP 2088, czyli poniżej progu 2500, więc chiller serwisujesz legalnie. Z zakazu z 2032 r. chillery są wyłączone. Trzeba się liczyć z rosnącą ceną czynnika, dlatego warto zadbać o szczelność i zaplanować przyszłą wymianę.

Czy mogę dolać zamiennik do czynnika, który jest w układzie?

Nie. Czynników się nie miesza. Retrofit to odzysk całego czynnika, sprawdzenie oleju i podzespołów, próżnia i napełnienie nowym czynnikiem zgodnie z danymi producenta, a na koniec nowe oznakowanie urządzenia.

Czy czynnik regenerowany jest gorszy od nowego?

Nie. Regeneracja doprowadza czynnik do parametrów nowego, a opakowanie ma oznaczenie, że to czynnik regenerowany. Przy retroficie i serwisie starszych urządzeń to często najtańsza droga, żeby chiller pracował dalej zgodnie z przepisami.

Kto uzupełnia Kartę Urządzenia w CRO?

Operator, czyli firma, która użytkuje chiller. Robi to na podstawie naszego protokołu z kontroli szczelności, uzupełnienia albo odzysku czynnika. W protokole podajemy wszystkie dane potrzebne do wpisu.

Czy retrofit się opłaca?

Zależy od wieku agregatu i stanu sprężarek. Przy sprawnym, szczelnym urządzeniu retrofit może przedłużyć jego pracę o lata. Przy wyeksploatowanym układzie pieniądze lepiej przeznaczyć na nowy agregat. Odpowiedź daje audyt, nie tabela.

Zanim zadzwonisz, przygotuj cztery rzeczy

Dzięki tym danym jeszcze przed wizytą ocenimy, czy chiller podlega kontrolom i jakie masz warianty. Przygotuj:

• Zdjęcie tabliczki znamionowej z rodzajem czynnika i napełnieniem
• Informację, ile czynnika uzupełniano w ostatnich latach
• Wiek urządzenia i historię poważniejszych awarii
• Lokalizację agregatu i dostęp do niego

Masz pytanie o wycofanie czynnika chłodniczego w swoim zakładzie? Zadzwoń: +48 501 179 381 albo napisz: info@skic.com.pl. Możesz też skorzystać z formularza na stronie kontaktowej. Pracujemy od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00 do 16:00, a nasi technicy dojeżdżają do klientów w całej Polsce.